Gene Tri Thức - Siêu Gene Kỳ Diệu Và Khả Năng Sáng Tạo Của Loài Người
Trước khi đám mây lưu trữ, chữ viết, Internet hay điện thoại thông minh ra đời, con người đã truyền lại và ghi nhớ những tri thức cốt lõi để sinh tồn, từ văn hóa cho đến kinh nghiệm kiếm sống bằng cách nào? Nhờ đâu mà các xã hội tiền sử lại có thể truyền nối và lưu giữ một lượng tri thức khổng lồ qua nhiều thế hệ mà hoàn toàn không cần đến văn bản?
Trong Gene Tri thức: Siêu gene kỳ diệu và khả năng sáng tạo của loài người, tác giả Lynne Kelly mang đến một góc nhìn hoàn toàn mới về lịch sử tiến hóa nhân loại. Tại đây, khoa học thần kinh, sinh học, nhân học và khảo cổ học cùng giao hội để giải mã nguồn gốc của khả năng sáng tạo, ghi nhớ và học hỏi - chính là những năng lực định hình nên sự khác biệt của con người.
Cuốn sách khởi nguồn từ gene NF1. Dù vốn được biết đến qua hội chứng u xơ thần kinh, gene này lại được tác giả định nghĩa là một "siêu gene" nhờ ý nghĩa quyết định đối với tư duy biểu tượng, khả năng sáng tạo cùng sự phát triển của trí nhớ. Dựa trên các nghiên cứu di truyền học tân tiến, Lynne Kelly đưa ra giả thuyết rằng những biến đổi ở gene này đã chắp cánh cho các năng lực nhận thức độc đáo. Nhờ đó, tổ tiên loài người có thể tổ chức, ghi nhớ và lan tỏa tri thức từ rất lâu trước khi chữ viết xuất hiện.
Từ nền tảng đó, tác phẩm mở rộng biên độ ra thế giới của những cộng đồng bản địa khắp châu Mỹ, châu Úc và nhiều vùng đất khác để tìm hiểu về các "công nghệ ghi nhớ" đã đồng hành cùng nhân loại suốt hàng chục nghìn năm. Các điệu múa, bài hát, câu chuyện truyền miệng, nghi lễ, tác phẩm nghệ thuật, nhạc cụ cùng các công trình đá không đơn thuần mang giá trị văn hóa mà còn đóng vai trò là những hệ thống lưu trữ tri thức vô cùng tinh vi. Chúng giúp con người ghi lại chính xác động thực vật, địa hình, nguồn nước, luật lệ, quan hệ thân tộc cùng những kinh nghiệm sinh tồn quý giá.
Hành trình này được dẫn dắt qua 11 chương cụ thể của cuốn sách:
Chương 1: Tri thức làm nên con người chúng ta
Chương 2: Vén màn sáng tỏ một gene tri thức cổ xưa
Chương 3: Một góc nhìn mới về hệ thống ghi nhớ của người bản địa
Chương 4: Vì sao các nền văn hóa truyền miệng đánh dấu cảnh quan của họ
Chương 5: Bộ kỹ năng của tri thức truyền miệng
Chương 6: Những câu hỏi về sự đa dạng thần kinh
Chương 7: Thuở sơ khai của âm nhạc qua lăng kính của gene tri thức
Chương 8: Nghệ thuật thời tiền sử và gene tri thức
Chương 9: Câu chuyện kỳ vĩ về những không gian tri thức
Chương 10: Tác động của chữ viết đến kỹ năng sử dụng gene tri thức
Chương 11: Vận dụng gene tri thức của chúng ta
Ta sẽ đi về đâu?
Đóng góp quan trọng của cuốn sách nằm ở cách nhìn nhận mới mẻ về sự đa dạng thần kinh. Lynne Kelly nhận định rằng nhiều đặc tính từng bị gắn mác "bất thường" thực chất lại là sản phẩm của chọn lọc tự nhiên. Chúng đem lại cho cộng đồng những ưu thế vượt trội về tư duy sáng tạo, khả năng định hướng cùng trí nhớ không gian. Nhờ vậy, quan điểm này tạo ra một cách tiếp cận mang tính nhân văn sâu sắc hơn đối với sự khác biệt trong nhận thức lẫn học tập của con người.
Bên cạnh đó, tác phẩm còn giải thích lý do vì sao nghệ thuật, âm nhạc và không gian nghi lễ lại hiện diện ở hầu hết mọi nền văn hóa. Sách phân tích các công trình như Nazca, Stonehenge cùng nhiều di chỉ khảo cổ khác dưới lăng kính là những "bản đồ tri thức" thời tiền sử, đồng thời đặt ra những trăn trở về ảnh hưởng của công nghệ hiện đại và chữ viết đối với năng lực ghi nhớ bẩm sinh. Từ đây, tác giả giới thiệu các phương pháp ghi nhớ kinh điển như kỹ thuật Memory Palace (cung điện ký ức), mở ra triển vọng ứng dụng chúng vào học tập suốt đời cũng như trong giáo dục.
Sở hữu văn phong dễ đọc, gần gũi kết hợp cùng hệ thống minh họa sống động gồm 24 trang phụ lục in màu và 25 hình đen trắng, Gene Tri thức: Siêu gene kỳ diệu và khả năng sáng tạo của loài người đã biến các vấn đề hàn huyên của khoa học nhận thức và di truyền học thành những trang sách dễ tiếp cận, hấp dẫn. Tác phẩm kể lại câu chuyện về một chiếc gene, rộng hơn là câu chuyện về hành trình tiến hóa trí tuệ của nhân loại, về cách tổ tiên chúng ta sáng tạo ra các phương thức lưu giữ tri thức khi chưa có sách vở, và về cả những tiềm năng nhận thức vẫn đang tiềm ẩn trong mỗi chúng ta.
Cuốn sách là điểm đến hoàn hảo cho những ai say mê sinh học tiến hóa, lịch sử nhân loại, khoa học thần kinh, giáo dục, cũng như bất kỳ ai muốn thấu hiểu sâu sắc hơn về cơ chế ghi nhớ, học tập và sáng tạo của bộ não. Đồng thời, tác phẩm cũng khơi gợi một câu hỏi đáng suy ngẫm: giữa thời đại công nghệ số, liệu nhân loại có đang dần đánh mất những khả năng phi thường mà tiến hóa đã ban tặng?
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Tiến sĩ Lynne Kelly, AM (Sinh năm 1951)
Bà là nhà giáo dục, hiện giữ vai trò Nghiên cứu viên liên kết tại Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học La Trobe, đồng thời là Nghiên cứu viên danh dự tại Trường Vật lý thuộc Đại học Melbourne.
Trong thập kỷ qua, Lynne Kelly dành toàn tâm nghiên cứu các hệ thống tri thức bản địa cùng cách nhân loại tận dụng không gian, âm nhạc, nghệ thuật và câu chuyện để làm phương tiện ghi nhớ. Bà từng đăng quang danh hiệu “Vua Trí nhớ Cao niên” tại Úc, và các phương pháp ghi nhớ do bà phát triển hiện đang được ứng dụng rộng rãi tại nhiều hệ thống trường học.
Các tác phẩm tiêu biểu:
− The Memory Code: The Secrets of Stonehenge, Easter Island and Other Ancient Monuments (Mật mã ghi nhớ: Bí ẩn của Stonehenge, Đảo Phục Sinh và các di tích cổ đại khác), 2016
− Songlines: The Power and Promise (Đường ca: Sức mạnh và lời hứa), đồng tác giả, 2020
− The Knowledge Gene: The incredible story of the supergene that gives us human creativity (Gene Tri thức: Siêu gene kỳ diệu và khả năng sáng tạo của loài người), 2024
THÔNG TIN DỊCH GIẢ
Dịch giả Phạm Minh Quân
Phạm Minh Quân là nhà nghiên cứu nghệ thuật, hiện đảm nhiệm vị trí Giảng viên Khoa Nghệ thuật và Thiết kế thuộc Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) kiêm Phó Viện trưởng Viện Nhân học Văn hóa. Anh là chủ biên, dịch giả, đồng tác giả của nhiều công trình chuyên khảo, đồng thời viết nhiều bài báo khoa học và tiểu luận xoay quanh các lĩnh vực lịch sử nghệ thuật, lý luận, phê bình và nhân học văn hóa.
Một số tác phẩm tiêu biểu:
Hoàng hôn Phương Tây (Tập 1–2; Oswald Spengler, dịch, 2026)
Nhân học văn hóa ở Việt Nam – Diễn trình và nghiên cứu (đồng chủ biên, 2024)
Mỹ thuật và nghệ thuật ứng dụng ở Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX – Từ góc nhìn giáo dục nghệ thuật (đồng tác giả, 2024)
Xem tranh (Susan Woodford, dịch, 2023)
Người chơi (Johan Huizinga, dịch, 2023)
Những nguyên lý của lịch sử nghệ thuật (Heinrich Wölfflin, dịch, 2022)
Hồi ức của một nhà buôn tranh (Ambroise Vollard, dịch, 2022)
Tư duy nguyên thủy (Franz Boas, dịch, 2020)
Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Bronislaw Malinowski, dịch, 2019)
Các mô thức văn hóa (Ruth Benedict, dịch, 2018)…
ĐÁNH GIÁ/NHẬN XÉT CHUYÊN GIA
“Tiến sĩ Lynne Kelly là một tác giả kỳ cựu viết nhiều cuốn sách uy tín về trí nhớ. Lần này, bà kết hợp yếu tố âm nhạc và nghệ thuật, cùng mối liên hệ giữa chúng, với trí nhớ và di truyền học. Trên hành trình ấy, bà cũng khảo sát các bằng chứng khảo cổ. Tất cả được thể hiện bằng văn phong dễ tiếp cận, cuốn người đọc vào một câu chuyện hấp dẫn. Nghiên cứu được xây dựng cùng các nhà di truyền học và chuyên gia để đảm bảo tính xác thực – chứa đựng vô vàn chi tiết thú vị về di truyền, tiến hóa, âm nhạc, nghệ thuật và tri thức – tất cả được dẫn dắt bởi hiểu biết sâu sắc của Kelly về trí nhớ và truyền thống truyền miệng.” - GS Danh dự Iain Davidson, Khảo cổ học, Đại học New England
“Một chuyến phiêu lưu đầy hứng khởi qua thế giới kỳ lạ và tuyệt diệu về cách loài người đạt được khả năng học hỏi, lưu trữ và truyền tải lượng thông tin khổng lồ, tiếp thêm sinh lực cho cộng đồng qua ký ức, tri thức, ý nghĩa và văn hóa xuyên suốt các thế hệ.” - GS Bruno David, Trung tâm Nghiên cứu Bản địa, Đại học Monash
Thông tin chi tiết
|
Mã sản phẩm |
893527070544 |
|
Tên nhà cung cấp |
CÔNG TY CỔ PHẦN SÁCH OMEGA VIỆT NAM |
|
Tác giả |
Lynne Kelly |
|
NXB |
Khoa Học - Công Nghệ - Truyền Thông |
|
Năm XB |
2026 |
|
Ngôn ngữ |
Tiếng Việt |
|
Trọng lượng (gr) |
600 |
|
Kích thước (cm) |
24 x 16 x 2.3 cm |
|
Số trang |
456 |
|
Hình thức |
Bìa Mềm |
