Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục

Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục (gọi tắt là Cương mục) là công trình do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn trong suốt 25 năm, từ năm Tự Đức thứ 9 (1856) đến năm thứ 34 (1881) và được khắc in xong vào năm Kiến Phúc thứ 1 (1884).

Ngoài quyển đầu bao gồm các chương nêu rõ thủ tục làm sách được đặt ở vị trí mở đầu, toàn bộ tác phẩm được chia thành hai phần chính gồm Tiền biên và Chính biên, tổng cộng có 52 quyển.

Phần Tiền biên gồm 5 quyển, khởi đầu từ thời Hùng Vương (thuộc Hồng Bàng thị, 2879 – 258 TCN (?)) và kéo dài đến thời kỳ Mười hai sứ quân (966 – 967).

Phần Chính biên gồm 47 quyển, bắt đầu từ triều đại Đinh Tiên Hoàng (970 – 979) cho đến thời Lê Mẫn Đế (1787 – 1789).

Về mặt cấu trúc, nội dung nguyên tác bao gồm bảy phần cụ thể:

a) Cương: Bài cái, dùng để nêu lên những nét lớn, tóm tắt và khái quát về các sự việc lịch sử.

b) Mục: Bài con, có nhiệm vụ mở rộng các chi tiết lịch sử từ phần Cương và đi sâu vào từng sự việc cụ thể.

c) Ngự phê (được nhóm dịch dịch là Lời phê): Những lời châu phê của vua Tự Đức (1848 – 1883) về một số nhân vật hoặc sự kiện lịch sử, được đặt ở phần đầu tờ sách trong bản gốc.

d) Chú (được dịch là Lời chua): Phần giải thích ý nghĩa các tên người, tên địa danh hoặc nội dung sử văn xuất hiện trong phần Cương hoặc Mục.

đ) Cẩn án (được dịch là Lời cẩn án): Lời nhận xét kính cẩn của Quốc sử quán đối với những điểm khác biệt giữa sử cũ và Bắc sử, hoặc thể hiện thái độ phê phán đối với một số sự việc lịch sử.

e) Lời các sử gia: Những lời bình luận của các sử gia từ các triều đại trước như Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, Nguyễn Nghiễm và Ngô Thì Sĩ, được Cương mục trích lục hoặc dựa theo để trưng dẫn.

g) Phụ lục: Các đoạn được trích rút ngắt quãng từ sử cũ để chép phụ thêm vào khi cần thiết.

Bộ sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục đã được dịch thuật từ hơn 60 năm trước, qua nhiều lần xuất bản và tái bản đã được bổ sung chú thích, giữ vai trò quan trọng đối với những người đang tìm hiểu lịch sử đất nước.

Lần tái bản này nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu lịch sử, đồng thời tri ân công trình dịch thuật của Tổ biên dịch Viện Sử học nói chung cùng các dịch giả Hoa Bằng, Phạm Trọng Điềm và Trần Văn Giáp nói riêng.

Trong đợt xuất bản này, nội dung đã được đối chiếu với các bản in của Nhà xuất bản Văn Sử Địa (1957–1960) và Nhà xuất bản Giáo Dục (2007), tiến hành hiệu đính các lỗi chính tả cùng lỗi đánh máy, cập nhật các chú thích về địa danh, bổ sung cước chú khi cần thiết và đồng thời tôn trọng nguyên vẹn nội dung của bản dịch.

Thông tin chi tiết