Lục Xì - Đêm Sông Hương - Xóm Rá

Lục Xì - Đêm Sông Hương - Xóm Rá

Vào những năm đầu thế kỷ XX, vấn đề mại dâm đã trở thành một thực trạng nhức nhối trong xã hội Việt Nam. Thời kỳ đó, nhiều tờ báo như Phụ nữ tân văn, Công luận và các đề tài về mại dâm đã liên tục xuất hiện trên mặt báo từ những năm 1930.

Nằm trong dòng chảy ấy, tập sách Lục Xì - Đêm Sông Hương - Xóm Rá là những phóng sự của ba nhà văn Vũ Trọng Phụng, Tam Lang và Ngọc Giao viết về nghề mại dâm tại Hà Nội, Huế và Sài Gòn.

Lục xì được xuất bản lần đầu vào năm 1937, chung tập với Cơm thầy cơm cô do Nhà xuất bản Minh Phương ấn hành. Tác phẩm ghi lại hành trình tác giả thâm nhập vào một phúc đường chữa bệnh hoa liễu cho gái mại dâm thời Pháp thuộc, nơi vốn được gọi nôm na là nhà lục xì và không phải ai cũng có thể dễ dàng tiếp cận để khai thác thông tin.

Trong tác phẩm này, tác giả đã đưa ra những số liệu cụ thể như có 5000 phụ nữ sống bằng nghề mại dâm, chưa tính các ả đào và gái nhảy ở vùng ngoại ô. Trong khi đó, ngạch Cảnh sát xướng kỹ, hay còn gọi là Đội con gái, chỉ có khoảng 5 đến 6 người trên toàn thành phố với nhiệm vụ lùng bắt 16 nhà thổ, 15 nhà điếm riêng và 377 phòng ngủ của các nhà săm. Từ sự chênh lệch đó, người đọc có thể hiểu vì sao nạn hoa liễu tại Hà thành lại khó khống chế đến vậy.

Tác phẩm phản ánh thực trạng nạn mại dâm cũng như bản chất của công cuộc quản lý gái mại dâm dưới thời nhà nước thực dân.

Đêm sông Hương là tập phóng sự của nhà văn Tam Lang, tức Vũ Đình Chí, xuất bản lần đầu vào năm 1938.

Phóng sự này là bước chân lầm lũi của tác giả đi vào các nhà thổ và những con đường tại Huế để điều tra về nạn mại dâm, nơi mà theo điều tra của Tam Lang, vừa là nạn nhưng cũng vừa là một mốt.

Trong số những người hành nghề, không chỉ có các cô gái nghèo bị cuộc đời đẩy đưa mà còn có cả con gái của tầng lớp vương giả. Ban ngày họ là những người đoan trang, thục nữ và quý phái, nhưng khi màn đêm buông xuống, họ nhanh chóng bước chân tới các khu nhà thổ để hành nghề.

Bằng cách thâm nhập thực tế, Tam Lang đã khắc họa một thế giới mại dâm hoạt động tại đế đô vừa náo nhiệt, sôi nổi nhưng cũng rất kín đáo. Những người phụ nữ ban ngày mang vẻ ngoài đoan trang, thục nữ nhưng lại ẩn chứa một nghề kín đáo về đêm mà người khác khó lòng đoán trước.

Xóm Rá được nhà văn Ngọc Giao hoàn thành vào năm 1957. Trước khi viết tác phẩm này, vào năm 1949, ông đã mất hai tháng để thâm nhập vào xóm Rá ở Sài Gòn. Theo nhà văn, nơi đây là một cõi địa ngục có mặt hầu hết các tướng tá, bộ trưởng, ngoại giao lẫn lộn cùng bầy đĩ bợm thuộc tầng lớp thượng lưu và trung lưu.

Xóm Rá là tên gọi của một khu chuyên hành nghề mại dâm ở Sài Gòn. Dù bị xã hội khinh bỉ, nơi đây vẫn thu hút đông đảo người kéo đến nườm nượp mỗi đêm, thậm chí có cả những quan chức mang cấp bậc tầm thứ trưởng, bộ trưởng của nhà cầm quyền thường xuyên lui tới.

Tại xóm Rá, bên trong nhà chứa của mụ Ba Cá Sấu và Năm Vương Mẫu đầy uy quyền, cùng sự cai quản hung ác của tay Tám Mãnh đối với đám con gái ngủ ngày cày đêm gồm Liên, Nhạn, Na Muỗi, Tân Đen và nhiều người khác, mỗi cô gái đều mang một mảnh đời và câu chuyện riêng đưa đẩy họ đến với những mụ chủ giàu có.

Trong không gian trụy lạc đó, mọi thứ đều bị phơi bày một cách lõa lồ, bao gồm cả nhân cách con người.

Như lời nhận định của Vũ Linh, một nhà báo từng có sáu tháng ở trọ tại xóm Rá để tìm hiểu và viết bài: nơi đây, lẩn khuất trong sâu thẳm vẻ ngoài đáng bị miệt thị và kết án, là những vấn đề vô cùng phức tạp không thể nói hết chỉ trong một hai ngày.

Qua tác phẩm, người đọc có thể thấy những cô gái mại dâm tuy bị khinh bỉ nhưng lại là thành phần không thể thiếu đối với đám đàn ông, đặc biệt là những kẻ có tiền có quyền. Đó là minh chứng cho một xã hội giả tạo và suy thoái thời thuộc địa. Chính sự khinh miệt đó đã khiến những nhân vật như Liên, Nhạn, Tuân, Bống phải phản kháng theo cách của riêng mình bằng sự bất cần, ngạo nghễ và cực đoan.

Suy cho cùng, bản thân Liên, Nhạn hay Tân cũng chính là nạn nhân của thời đại, của một xã hội đầy rối ren, lọc lừa và giả tạo.

Có thể nói, với ba cách tiếp cận và khai thác khác nhau, Lục xì - Đêm sông Hương - Xóm Rá đã phản ánh toàn diện, chi tiết và đa chiều về nghề mại dâm tại Việt Nam trong nửa đầu thế kỷ XX. Dù đã ra đời từ lâu, theo Trần Ngọc Hiếu, những tác phẩm của Tam Lang, Vũ Trọng Phụng và Ngọc Giao đã đi xa hơn diễn ngôn phổ biến trong văn hóa nhân loại từng dùng để kết án phụ nữ hành nghề mại dâm như là hiện thân và nguyên nhân của mọi sự đồi bại trong xã hội, một diễn ngôn đặc trưng của thiết chế phụ quyền.

Ở thời điểm hiện tại, sau hơn nửa thế kỷ, khi đọc lại Đêm sông Hương, Lục xì và Xóm Rá, có thể nhận thấy tâm điểm phê phán của các nhà văn kiêm ký giả này không hướng vào những người phụ nữ phải buôn phấn bán hương. Thậm chí, có thể ghi nhận đây là những tác phẩm mang âm hưởng nữ quyền nếu hiểu rằng một trong những mục tiêu quan trọng và đầy khó khăn của nữ quyền chính là đấu tranh cho quyền sống và nhân phẩm của phụ nữ.

Thông tin chi tiết