Nghèo - Hồi Ký Của Một Tiến Sĩ Lớn Lên Ở Khu Ổ Chuột

Nghèo - Hồi Ký Của Một Tiến Sĩ Lớn Lên Ở Khu Ổ Chuột

Giống như nhiều đứa trẻ khác, Katriona O’Sullivan từng trải qua tuổi thơ đầy thông minh, nhiệt huyết và trí tò mò về thế giới xung quanh. Tuy nhiên, bao trùm lên những năm tháng ấy lại là cảnh nghèo đói tột cùng cùng vô số biến cố khắc nghiệt.

Phải làm mẹ và chịu cảnh vô gia cư từ năm 15 tuổi, Katriona đã trải qua 5 năm tiếp theo chật vật để tồn tại. Nhưng giờ đây, cô đã trở thành một tiến sĩ, một nhà nghiên cứu giành được nhiều giải thưởng với những công trình phá bỏ rào cản giáo dục dành cho những cô gái có hoàn cảnh tương tự.

Người đã đưa Katriona bước đi trên con đường vượt xa mọi kỳ vọng chính là những người thầy, người cố vấn tận tâm – những người đã nhìn nhận đúng giá trị của cô. Đó là cô giáo hướng dẫn cô cách tắm rửa trong phòng vệ sinh của trường và lặn lội đến tận nhà thuyết phục cô tham gia kỳ thi phổ thông. Đó là nhân viên xã hội đã định hướng cô đăng ký các lớp học nghề, hay người bạn đã trao cho cô cơ hội tiếp cận chương trình hỗ trợ của Trinity College trong lúc cô đang làm công việc lao công. Những ân tình mộc mạc ấy đã xoay chuyển hoàn toàn cuộc đời cô.

Thể hiện qua lối viết ấm áp, sắc sảo và giàu lòng trắc ẩn – dành cho cha mẹ, cho chính bản thân trong quá khứ cùng những mảnh đời xung quanh – Nghèo không chỉ là một cuốn hồi ký cá nhân phi thường, mà còn là tiếng gọi khẩn thiết vì tương lai của những đứa trẻ nghèo khó, đặc biệt là các bé gái.

ĐỐI TƯỢNG CỦA CUỐN SÁCH

- Độc giả yêu thích hồi ký & dòng sách truyền cảm hứng: Những ai say mê thể loại hồi ký giàu nghị lực vượt lên nghịch cảnh, giúp củng cố niềm tin vào bản thân, tinh thần kiên cường và khả năng tự chữa lành tổn thương.

- Người làm giáo dục, thầy cô giáo & nhà nghiên cứu tâm lý: Mang đến một câu chuyện thực tế và nhức nhối về sự bất bình đẳng trong giáo dục, qua đó đặt ra câu hỏi sâu sắc: Một hành động nhỏ hay sự chia sẻ kịp thời từ người thầy có thể cứu rỗi và biến đổi cuộc đời một đứa trẻ yếu thế ra sao?

- Người làm công tác xã hội, các tổ chức phi chính phủ & nhà hoạt động cộng đồng: Giúp người đọc thấu hiểu sâu sắc và chân thực góc nhìn từ người trong cuộc – những đứa trẻ lớn lên trong gia đình nghiện ngập, bị bỏ bê và chịu nhiều rào cản giai cấp. Từ đó, mang lại góc nhìn chuyên môn để hoàn thiện các chính sách cùng chương trình hỗ trợ cộng đồng.

- Phụ nữ trẻ, mẹ đơn thân & những ai đang đối mặt với bế tắc: Tìm thấy sự sẻ chia, lòng bao dung với chính mình cùng động lực để thoát khỏi nghịch cảnh.

- Những người có xuất thân khó khăn: Khẳng định rằng hoàn cảnh gia đình không thể định hình tương lai, tiếp thêm sự tự tin để họ bước chân vào môi trường học thuật mà không cảm thấy mình là người đứng bên lề.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Tiến sĩ Katriona O’Sullivan

Hiện đang đảm nhận vai trò giảng viên cao cấp kiêm nhà nghiên cứu tâm lý học tại Đại học Maynooth, Ireland. Bà là người chủ trì nhiều dự án tầm quốc gia về công bằng xã hội, tập trung vào việc xóa bỏ rào cản tầng lớp và hỗ trợ trẻ em yếu thế tiếp cận giáo dục khoa học – công nghệ (STEM).

Trải qua tuổi thơ tại khu ổ chuột nghèo đốn ở Coventry (Anh) trong một gia đình có cha mẹ nghiện ma túy nặng, Katriona từng nếm trải mọi cay đắng của sự bỏ bê, bạo lực gia đình, làm mẹ tuổi vị thành niên và cảnh sống vô gia cư. Nhờ ý chí kiên định cùng sự trợ giúp từ nhiều người, bà đã tạo nên điều kỳ diệu khi theo học, tốt nghiệp Trinity College Dublin và hoàn thành xuất sắc luận án Tiến sĩ.

Nghèo là tác phẩm hồi ký đầu tay chứa đựng toàn bộ những trải nghiệm chân thực, đau đớn nhưng tràn đầy tính nhân văn của bà. Ngay khi phát hành, cuốn sách đã nhanh chóng trở thành hiện tượng, vươn lên dẫn đầu các bảng xếp hạng sách bán chạy và nhận giải thưởng danh giá tại Giải thưởng Sách Ireland.

ĐÁNH GIÁ/ NHẬN XÉT CỦA BÁO CHÍ/CHUYÊN GIA

- “Đây chắc chắn là một trong những cuốn sách hay nhất tôi từng đọc. Một câu chuyện phi thường và được viết vô cùng xuất sắc.” – Adrian Chiles, chương trình Saturday Live (BBC)

- “Một trong những cuốn sách hay nhất về sự phức tạp của nghèo đói… Tác giả chính là một trong những con người phi thường nhất bạn từng gặp.” – The Guardian

- “Đầy ắp những góc nhìn sâu sắc... Một cuốn sách đặc biệt.” – Fi Glover, kênh Times Radio

- “Xúc động, hóm hỉnh, bản lĩnh và khác biệt như chính con người tác giả... Một cuốn sách tuyệt vời đến mức kinh ngạc.” – Roísín Ingle, Irish Times Women’s Podcast

TRÍCH ĐOẠN

- “Tất cả những điều này, tất cả mọi thứ, đều vô nghĩa. Tôi là con chim phượng hoàng duy nhất, người duy nhất trong hai chúng tôi sẽ thoát ra khỏi mớ hỗn độn này. Những nỗ lực thay đổi, những bài học và cả cuộc tháo chạy khỏi vũng bùn hôi thối nơi tôi sinh ra, tất cả sẽ chỉ dành cho mình tôi. Chỉ tôi mà thôi. Chỉ mình tôi. Và đó là điều buồn nhất tôi từng biết trong đời.”

- “Cha tôi là một người nghiện. Và khi tất cả những mối ràng buộc hão huyền tôi tự dệt nên bằng ảo vọng xoắn lại rồi đứt lìa, tôi bị bỏ lại ở bờ bên kia, xa cách chưa từng thấy với người đàn ông bất khả vãn hồi này, với một cuộc đời lãng phí cả trí tuệ và tâm hồn. Người đàn ông mà tôi đã dành cả đời để yêu thương đến tuyệt vọng. Ông sống chỉ vì những cơn nghiện. Những điếu thuốc đó, giống như heroin, rượu và đàn bà – những cơn nghiện chính là bản ngã của cha tôi. Ông búng tàn thuốc rơi xuống đất ngay giữa hai chúng tôi. Tôi nhìn vào đó. Sẽ không có khoảnh khắc giác ngộ nào cả, không bao giờ có đối với Tony. Ông cứ thế rơi tự do vào ngọn lửa này đến cuối đời. Tôi hoàn toàn bất lực. Ông chẳng thể nào tái sinh từ đống tro tàn. Tất cả những điều này, tất cả mọi thứ, đều vô nghĩa. Tôi là con chim phượng hoàng duy nhất, người duy nhất trong hai chúng tôi sẽ thoát ra khỏi mớ hỗn độn này. Những nỗ lực thay đổi, những bài học và cả cuộc tháo chạy khỏi vũng bùn hôi thối nơi tôi sinh ra, tất cả sẽ chỉ dành cho mình tôi. Chỉ tôi mà thôi.”

- “Cha của tôi bị bỏ tù vì buôn ma túy. Ngôi nhà của chúng tôi lúc này chẳng khác nào một chiếc thuyền chênh vênh giữa cơn cuồng phong. Chẳng điều gì an toàn. Mẹ tôi không có một xu dính túi. Bà có năm đứa con nheo nhóc cần chăm sóc nhưng điều cấp bách chẳng kém gì mấy đứa con là cơn nghiện của chính bà và cả cơn nghiện của cha tôi nữa. Ông cần được tuồn “hàng” vào trong trại giam. Mẹ tôi hoàn toàn kiệt quệ. Không có lời nào đủ để mô tả mức độ thảm hại của cha mẹ tôi lúc bấy giờ, cũng như cảm giác của một đứa trẻ khi phải chứng kiến cha mẹ nó vật lộn, vật vờ vì đói thuốc, đến mức dần đánh mất toàn bộ ý thức về cách sống như một con người. Hai bóng ma vất vưởng trong nhà, những cái xác không hồn chẳng còn sót lại chút nhân tính. Mấy anh em tôi cũng vậy, những sinh vật nhỏ bé, trống rỗng, không được nuôi dưỡng, chẳng có tình thương mà cơm ăn cũng không nốt. Chúng tôi cứ lầm lũi lang thang trong nhà để sinh tồn, mặc cho kim tiêm nằm la liệt, người ra kẻ vào tấp nập. Rồi cha tôi đi tù. Người ta biết ông không có nhà nên tìm cách tuồn vào để chích hút ngay trong bếp nhà tôi. Vài lần mẹ tôi về nhà và bắt gặp cảnh tượng căn bếp la liệt mấy kẻ nghiện đang chích choác. Vì vậy, bà dặn anh em tôi phải luôn khóa chặt cửa. Và đó trở thành quy định trong nhà.”

- “Cuối con đường chúng tôi ở là nhà thờ. Nó vẫn còn đó, dù theo những gì tôi thấy trên bản đồ thì khuôn viên xung quanh dường như đã không còn nữa. Chúng tôi từng chơi ở đó. Và việc trèo qua bức tường phía sau nhà thờ St Peter để trêu chọc và chế giễu những người phụ nữ bán dâm đứng ở phía bên kia đã trở thành chuyện thường tình. ‘Hai mươi bảng một giờ!’ chúng tôi đồng thanh hét lên, thò đầu qua bức tường. Rồi chúng tôi lăn ra cười ngặt nghẽo. Chúng tôi chẳng hiểu hai mươi bảng ấy là tiền gì hay những người phụ nữ đó thực sự đang làm gì. Chúng tôi gọi họ là đĩ hay đồ lăng loàn – những từ ngữ tồi tệ nhất để sỉ nhục một người phụ nữ. Đôi khi chúng tôi trêu chọc dai dẳng đến mức bị rượt đuổi. Có một bà cô tóc nhuộm, trang điểm lòe loẹt và quần áo rẻ tiền rộng thùng thình trên thân hình gầy guộc. Nếu bị chúng tôi la ó, mụ ta sẽ hằm hằm tiến lại và chúng tôi thích thú với cảm giác sợ hãi đó. Chúng tôi sẽ vừa rú lên vừa chạy tán loạn vào nghĩa địa để ẩn nấp. Chúng tôi biết những người phụ nữ ấy là hạng tồi tệ và đáng bị chế giễu. Những lời lăng mạ tuôn ra khỏi miệng chúng tôi vì họ đáng bị như thế. Và nếu thấy bất kỳ gã đàn ông nào đến mua dâm, chúng tôi sẽ hét vào mặt họ, gọi họ là đồ khốn bẩn thỉu. “Đi mà trèo lên đi!” tôi từng hét với một người trong số họ, mà thực sự không hiểu mình đang nói gì. Rồi một đêm, tôi lại chạy theo cùng đám bạn, thò đầu lên định gào thét, nhưng không âm thanh nào phát ra bởi tôi bỗng nhìn thấy mẹ mình đang đứng đó với đôi chân trần lộ ra ngoài và đôi môi tô son. Tôi bắt gặp ánh mắt của mẹ và mẹ cũng nhìn thẳng vào tôi. Thế giới dưới chân tôi bắt đầu sụp đổ. Tôi chạy, chạy mãi.”

Thông tin chi tiết